توسعه و تعمیق معنویت در سایه انقلاب اسلامی

پایگاه خبری کارنامه فردا، یادداشت به قلم سرکار خانم دکتر زهرا سادات حسینی استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر دینی به مناسبت سالروز پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی

وقوع انقلاب شکوهمند اسلامی به عنوان یکی از مهمترین نقاط برجسته ی تاریخ معاصر ایران بیش از هر امری متأثر از معنویت نهفته در تار و پود زندگی مردمان آن دارد. گرایش به امور معنوی، از دیرباز در آداب و رسوم و سبک زندگی مردم ایران وجود داشته و هر زمان حکومتهای وقت درصدد تضعیف این روحیه‌ی معنوی برآمدند، با مقاومت عمومی مواجه شده­ اند. دین و معنویت به مثابه جزء جدایی ناپذیر انقلاب اسلامی نه تنها عامل اصلی پیروزی انقلاب و رهایی از بند طاغوت بوده بلکه به عنوان موثرترین عامل حفظ، تداوم و عبور آن از فتنه­ ها و بحرانهای متعدد در طول دهه­ های گذشته نیز می­ باشد.

حضرت آیت الله خامنه­ ای ^{مدظله العالی} در بیان علت اصلی وقوع انقلاب اسلامی فرمودند: « انقلاب ما براى اسلام بود … مردم اسلام را می‌خواستند، امّا دست‌هاى قدرت و حکومت، ضدّ اسلام را تبلیغ می‌کردند؛ مردم عفّت و عصمت و رسوم اسلامى را می‌خواستند، دست قدرت‌هاى زمان، فساد اخلاقى را و برهنگى را و دورى از رسم و سنّت اسلامى را ترویج می‌کرد و بر مردم تحمیل می‌کرد. » ( بیانات در دیدار با اقشار مختلف مردم، ۳/۸/۱۳۶۸) از همین رو، هدایت و رهبری انقلاب اسلامی ایران نیز برعهده ­ی فقیهی اسلام شناس و عارفی مهذب – حضرت امام خمینی ^{رحمت الله علیه} – بود که ایشان در آن دوران، بیش از آنکه به عنوان یک شخصیت سیاستی معروف باشد به دیانت و معنویت شهره بود.

در مورد معنا و مصادیق عینی معنویت در بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی چنین آمده است: « معنویّت به معنی برجسته کردن ارزش‌های معنوی از قبیل اخلاص، ایثار، توکّل، ایمان در خود و در جامعه است » با توجه به اینکه معنویت امری باطنی و درونی است، نیاز به مولفه­ ها و شاخص‌هایی برای درک بهتر میزان این رشد در جامعه داریم که به عنوان نمونه به چند مورد از آنها اشاره می­ شود:

1. توسعه فضاهای دینی همچون مساجد، مصلی­ ها، حسینیه­ ها، بقاع امامزادگان و مزار شهدا همراه با اجرای برنامه­ های متنوع مذهبی
2. گسترش مشارکت عمومی در مراسم دینی مانند: دعای ندبه و عرفه، اعتکاف، نماز عید فطر، بزرگداشت حماسه عاشورا و پیاده­ روی اربعین، جشنهای سراسری عید غدیر و …
3. فراگیری معنویت در فضاهای عمومی مانند: کوهستان­ ها، بوستان ­ها و دیگر فضاهای شهری با احداث یادمان شهدا و برگزاری مراسم دعا و برنامه­ های فرهنگی
4. توسعه و تعمیق ارزشهای اخلاقی همچون: روحیه ایثار، جهاد و شهادت طلبی در دفاع از وطن و دفاع از حرم؛ روحیه مواسات و همدلی در وقایع مختلف مانند ایام شیوع کرونا روزهای جنگ و …

در دوران پیش از انقلاب اسلامی، به دلیل فضای غیر دینی و بعضاً ضد دینی دوران طاغوت، معنویت و دینداری محدود به بعد فردی بوده و در صحنه اجتماع ظهور و بروز چندانی نداشته است. مراسم اعتکاف و پیاده ­روی اربعین، دو نمونه­ ی عینی بارز این تغییر است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی حول محور اسلام و معنویت برخاسته از مکتب اهل بیت ^{علیهم السلام} ، توجه به ارزش‌های دینی و معنوی نهفته در جامعه ایرانی، علاوه بر رشد کمّی، از نظر کیفی نیز عمق بیشتری پیدا کرده ­اند.

البته توجه به این نکته ضروری است که گرچه در مقایسه با قبل از انقلاب، رشد و تعالی معنوی خوبی در ابعاد مختلف بوجود آمده؛ لیکن تا رسیدن به جامعه تراز معنوی مطلوب اسلام و آماده برای ظهور پر سرور حضرت ولی عصر ارواحنا فداه، نیاز به گامهای سریعتر و تلاش مضاعفی داریم.

پایگاه خبری کارنامه فردا

به قلم: زهرا سادات حسینی