آرامش در سایه عرش الهی 

پایگاه خبری کارنامه فردا، یادداشت به قلم سرکار خانم دکتر زهرا سادات حسینی استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر مسائل زن و خانواده، پیرامون مسأله ازدواج و تشکیل خانواده در دین اسلام، با عنوان آرامش در سایه عرش الهی

مسأله ازدواج و تشکیل خانواده در دین اسلام، امر بسیار با اهمیتی است. چنانکه قرآن کریم، آفرینش همسر و سکون و آرامش خاطر نشأت گرفته از پیوند ازدواج را با مودّت و رحمت توصیف نموده و آن را نشانهای از آیات الهی دانسته است:“وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّهً وَرَحْمَهً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ.” (روم، ۲۱) در روایات نیز بر اهمیت ازدواج تاکید بسیار شده است؛ تا جایی که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله میفرماید: « در اسلام، هیچ بنیانی نزد خداوند عز و جل محبوب‌تر و عزیزتر از ازدواج نیست. » (بحارالانوار، ج۱۰۳، ص۲۲۲) براین اساس ایشان یکی از اوقات چهارگانه گشایش درهای رحمت الهی را هنگام خواندن خطبه عقد نکاح دانسته است: (بحارالانوار، ج100، ص221) امام رضا علیه السلام نیز میفرماید: «اگر درباره ازدواج و پیوند، آیتى محکم و سنّتى پیروى شده هم نبود، باز نیکى به نزدیکان و پیوند با بیگانه که خداوند در این امر قرار داده، انگیزه‌اى بود که عاقل خردمند در آن رغبت کند و انسان موفق درستاندیش به سوی آن بشتابد.» (بحارالانوار، ج100، ص264)

از دیدگاه اسلام، ازدواج کمال دین و ترک ازدواج، دلیل نقصان آن است. اسلام ارزش عبادت شخص متأهل را هفتاد برابر شخص مجرد میداند. امام صادق علیه السلام میفرماید: « دو رکعت نماز که انسان متأهل بخواند، برتر از هفتاد رکعت نمازی است که انسان مجرد بخواند. » (وسائل الشیعه، ج14، ص6) از آنجایی که یکى از مهمترین طرق مبارزه با فحشاء و منکرات و گسترش معروف در جامعه اسلامی کمک به ازدواج افراد مجرد میباشد؛ در قرآن کریم به عموم مومنین امر شده است که برای اجرای سنت حسنه ازدواج، نسبت به فراهم کردن زمینه و رفع موانع ازدواج سایر افراد جامعه که موفق به تشکیل خانواده نشدهاند؛ همکاری لازم را نموده و ایفای نقش کنند.“وَأَنْکِحُوا الْأَیَامَى مِنْکُمْ وَالصَّالِحِینَ مِنْ عِبَادِکُمْ وَإِمَائِکُمْ إِنْ یَکُونُوا فُقَرَاءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ” (نور، ۳۲) بى‌همسران خود و غلامان و کنیزان درستکارتان را همسر دهید. اگر تنگدستند، خداوند آنان را از فضل خویش بى‌نیاز خواهد کرد و خدا گشایشگر داناست. ایامى جمع” ایّم” (بر وزن قَیّم) به زن یا مردى که همسر ندارد گفته میشود.

با اینکه اصل تعاون اسلامى ایجاب مى‌کند که مسلمانان در همه زمینه‌ها به یکدیگر کمک کنند، ولى تصریح به این امر در مورد ازدواج دلیل بر اهمیت ویژه آن است. از آنجا که یک عذر تقریباً عمومى و بهانه همگانى براى فرار از زیر بار ازدواج و تشکیل خانواده مساله فقر و نداشتن امکانات مالى است قرآن به پاسخ آن پرداخته مى‌فرماید: از فقر و تنگدستى آنها نگران نباشید و در ازدواجشان بکوشید؛ چرا که اگر فقیر و تنگدست باشند خداوند آنها را از فضل خود بى نیاز مى‌سازد. (تفسیر نمونه، ج14، ص457 )

در واقع این آیه به مؤمنین می‌آموزد که علاوه بر تشکیل خانواده برای خود، در تلاش برای ازدواج دیگر افراد بیهمسر نیز بوده و در حد توان به لحاظ مادی و معنوی کمک کنند، تا زمینه ازدواج افراد دیگری هم که صلاحیت تشکیل خانواده را دارند فراهم شود. در کنار خانواده و سایر افراد، مسئولین جامعه اسلامی را نیز که داخل در عموم مومنین هستند، به عنوان وظیفه حاکمیتی مورد خطاب قرار میدهد. برای تشویق به ازدواج و کاستن از بهانههای فرار از آن هم این نکته را گوشزد میکند که مشکلات اقتصادی نباید مانع ازدواج باشد. برای رفع نگرانی و اطمینان خاطر از چگونگی تحقق وعده الهی نیز قدرت و توانایی‌ خداوند را یادآور میشود.
در روایتی از پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله پاداش وساطت در ازدواج چنین بیان شده است که: « برای هر قدمى که در این راه بر دارد یا به هر کلمه‌اى که سخن بگوید، برای وی [ معادل] یک سال شب زنده داری و روزه داری در نامه عمل او میباشد.» جایگاه و مقام رفیع مؤمنین دغدغه مند و تسهیل گر در عرصه ازدواج هم در روز قیامت که همه محتاج عنایت پروردگار خود هستند، این گونه معرفی شده است: « سه گروهند که در روز قیامت در سایه عرش خدا قرار دارند، روزى که سایه‌اى جز سایه او نیست: کسى که وسائل تزویج برادر مسلمانش‌ را فراهم سازد یا به هنگام نیاز به خدمت، خادمی براى او فراهم کند یا سرّ برادر مسلمانش را پنهان دارد.» (وسائل الشیعه ج ۱۴ ص27)

در حقیقت هدف اسلام از این همه تشویق و دادن امتیاز به افراد متأهل و قداست بخشیدن به ازدواج و تشکیل خانواده و فراخوان همکاری اجتماعی در زمینه تسهیل ازدواج برای افراد مجرد، همه نشان از توجه ویژه دین اسلام به خانوادهگرایی و حفظ و تقویت سلامت اخلاقی جامعه و گسترش تقوا و عفاف در میان آحاد جامعه داشته و مسلماً صرف وقت و هزینه در این سوی مسئله، به همان میزان از هزینه مقابله با آسیبهای اجتماعی ناشی از تجرد خواهد کاست. از طرفی هم اقدام جامعه برای تزویج افراد صالح، تشویقى است که افراد نا صالح هم در تلاش باشند تا خود را در مدار صالحان قرار دهند.

پایگاه خبری کارنامه فردا
یادداشت به قلم: زهرا سادات حسینی