حضور ایران در مجمع عمومی؛ دیپلماسی در شرایط جنگ

پایگاه خبری کارنامه فردا، یادداشت به قلم دکتر سید محسن حسینی استاد علوم سیاسی و روابط بین الملل با موضوع: حضور ایران در مجمع عمومی؛ دیپلماسی در شرایط جنگ

مجمع عمومی؛ فرصت بیان موضع ایران

چرا حضور امسال متفاوت است؟

هشتاد ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل از ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ وارد مرحله مناظره عمومی شده است؛ نشستی که در آن سران کشورها و دولت‌ها مواضع خود را درباره بحران‌های جاری مطرح می‌کنند.

برای ایران، اهمیت این نشست بیش از هر چیز به زمان برگزاری آن بازمی‌گردد. در شرایطی که جنگ میان ایران و آمریکا و اسرائیل ادامه دارد، غیبت از چنین صحنه‌ای می‌توانست به معنای واگذاری بخشی از فضای دیپلماتیک به دیگر طرف‌های مناقشه باشد. حضور هیئت ایرانی امکان می‌دهد مواضع تهران مستقیماً در برابر نمایندگان طیف گسترده‌ای از دولت‌ها مطرح شود.

جنگ فقط در میدان نظامی دنبال نمی‌شود

نیویورک؛ محل انتقال پیام و آزمون دیپلماسی

در یک مناقشه نظامی، روایت طرف‌های درگیر نیز به بخشی از رقابت سیاسی تبدیل می‌شود. از این منظر، حضور هیئت ایرانی در نیویورک صرفاً برای ایراد سخنرانی نیست؛ دیدارهای دوجانبه، رایزنی با کشورهای مختلف و گفت‌وگو با میانجی‌های احتمالی می‌تواند بخشی از تلاش برای مدیریت بحران باشد.

اهمیت این موضوع در شرایط فعلی زمانی روشن‌تر می‌شود که گزارش‌های اخیر از وجود کانال‌های غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن حکایت دارند. رویترز نیز گزارش داده است که هیئت ایرانی حاضر در نیویورک اختیار پیگیری مذاکرات دیپلماتیک را دارد و واشنگتن نیز آمادگی خود را برای گفت‌وگو با نمایندگان ایران در حاشیه سازمان ملل اعلام کرده است.

استفاده از ظرفیت چندجانبه

از تریبون عمومی تا رایزنی‌های پشت درهای بسته

مجمع عمومی سازمان ملل برخلاف مذاکرات محدود میان چند کشور، محیطی است که تقریباً تمام اعضای سازمان ملل در آن حضور دارند. بنابراین ارزش حضور ایران فقط به موضع‌گیری در صحن علنی محدود نیست؛ شبکه دیدارهای دوجانبه و چندجانبه حاشیه اجلاس نیز اهمیت دارد.

در شرایط جنگ، این ارتباطات می‌تواند برای توضیح مواضع ایران، گفت‌وگو درباره تبعات منطقه‌ای جنگ و بررسی راه‌های کاهش تنش مورد استفاده قرار گیرد. البته نباید انتظار داشت حضور در مجمع عمومی به‌تنهایی بتواند نتیجه جنگ یا موضع دولت‌های دیگر را تغییر دهد. ارزش آن بیشتر در حفظ و فعال نگه داشتن کانال‌های سیاسی است.

حضور دیپلماتیک؛ حفظ امکان مذاکره

حتی در اوج اختلاف، کانال ارتباطی اهمیت دارد

آمریکا با صدور روادید جهت حضور هیئت ایرانی در نشست امسال علی رغم شرارت و کارشکنی دولت فاسد ایالات متحده، خود نشان‌دهنده اهمیت جایگاه سازمان ملل در شرایط بحران است. طبق گزارش رویترز، واشنگتن با حضور هیئت ایرانی، از جمله رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه، موافقت کرده ولیکن هم‌زمان محدودیت‌هایی برای رفت‌وآمد این هیئت در نظر گرفته است.

موضوع محوری دوره جدید مجمع عمومی «بازسازی اعتماد، مدیریت تحول؛ سازمان مللی که برای همه کارآمد باشد» اعلام شده است. با این حال، تحولات امنیتی و جنگ‌های جاری بخش مهمی از فضای سیاسی نشست امسال را تحت تأثیر قرار داده است.

به عنوان یک کارشناس ارشد روابط بین‌الملل، معتقد هستم اهمیت حضور ایران را باید دقیقاً در همین سطح ارزیابی کرد: جنگ، ضرورت دیپلماسی را از بین نمی‌برد؛ بلکه ضرورت حفظ کانال‌های دیپلماتیک را بیشتر می‌کند. مجمع عمومی در مقطع کنونی برای تهران هم تریبون بیان مواضع است و هم یکی از معدود فضاهایی که امکان تماس مستقیم و غیرمستقیم با طیف گسترده‌ای از بازیگران بین‌المللی را فراهم می‌کند.

به قلم: سید محسن حسینی

پایگاه خبری کارنامه فردا