امتحان حضوری پس از ۷۵ روز تعطیلی؛ از نگرانی والدین تا رضایت در مدارس

نگرانی والدین را باید جدی گرفت. این روزها در گروه‌های مدرسه و کانال‌های والدین، یک سؤال بارها تکرار می‌شود که فرزندِ ما ۷۵ روز پشت گوشی و تبلت بود، انضباط مطالعه را از دست داد، چه‌طور حالا ناگهان می‌خواهید از او امتحان حضوری بگیرید؟!
راستش را بخواهید، این دغدغه کاملاً منطقی و قابل احترام است.
تعطیلات اخیر که برخی از آن به‌عنوان دفاع مقدس سوم یا جنگ رمضان یاد می‌کنند، واقعاً روند طبیعی آموزش را مختل کرد.
خیلی از دانش‌آموزان در این دو ماه و نیم، عملاً از فضای رقابتی و انضباط کلاس خارج شدند.
بازگشت به امتحان حضوری، بدون هیچ مقدمه‌ای، می‌توانست یک شوک روانی باشد؛ اما آیا راه دیگری وجود داشت؟
اینجاست که باید به نامه اخیر قاسم شریفی مدیرکل آموزش و پرورش استان سمنان برگردیم.
نامه‌ای که شاید در نگاه اول یک بخشنامه اداری به نظر برسد؛ اما با دقت در آن، یک گزارش صادقانه از یک معمای واقعی است؛ چراکه از یک‌سو، نگرانی از سلامت روان و استرس دانش‌آموزان و از سویی دیگر، بی‌عدالتی عریان در ارزشیابی مجازی در آن دیده می‌شود.
شریفی در نامه خود به صراحت نوشته که می‌دیدم چه‌طور عدالت در آموزش تحت تأثیر شرایط قرار می‌گیرد؛ از دانش‌آموزان مدارس تیزهوشان و خاص گرفته تا فرزندان عزیز روستایی، کویری و عشایریِ مناطق دوردست که از همین فضای مجازی حداقلی هم کم‌بهره بودند و این جمله، تلخیِ واقعیتی را فریاد می‌زند که کمتر کسی جرأت گفتنش را داشت: در امتحان مجازی، دانش‌آموزی که گوشی گران‌قیمت، اینترنت پرسرعت و اتاق شخصی دارد، با دانش‌آموزی که حتی آنتن‌دهی همراه اول برایش لطف است، هرگز در یک رقابت منصفانه قرار ندارند. تقلب، استفاده از هوش مصنوعی، کمک والدین و قطعی مکرر اینترنت، آزمون مجازی را به میدانی ناعادلانه تبدیل کرده بود.
مدیرکل آموزش و پرورش استان سمنان با شهامت تمام گفته: ما برای حفظ انصاف، مسیر دشوار حضوری را انتخاب کردیم.
مهم‌تر از دلیل تصمیم، تمهیداتی است که برای کاستن از استرس دانش‌آموزان پیش‌بینی شده است، بخشی از نامه که کمتر به آن پرداخته شده؛ اما واقعاً قلب ماجراست.
اول این‌که حداقل ۱۳ نمره از نمرات نیم‌سال اول یعنی زمانی‌که کلاس‌ها حضوری بود در کارنامه لحاظ می‌شود پس دانش‌آموز بیش از آنچه فکر می‌کند، نمره تضمینی از قبل دارد و امتحان پایانی تعیین‌کننده مطلق نیست.
دوم این‌که تا ۳ نمره از آزمون پایانی به‌صورت پروژه‌محور خواهد بود؛ یعنی خلاقیت، تحقیق و ارائه، جایگزین حفظ‌کردن چند صفحه کتاب در شب امتحان می‌شود.
سوم این‌که قبل از برگزاری امتحان، جلسات رفع اشکال و نمونه سوالات در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد تا آمادگی ذهنی لازم را پیدا کنند و چهارم این‌که تنها ۷ درس به‌صورت حضوری امتحان گرفته می‌شود، نه همه دروس و این یعنی حجم فشار قابل مدیریت است.
حالا بگذارید از تجربه خودم هم به‌عنوان خبرنگار و فعال رسانه‌ای، هم در جایگاه معاون مدرسه بگویم.
در مدرسه‌ای که هستم، وقتی این تمهیدات را اجرا کردیم از برگزاری جلسات رفع اشکال گرفته تا دادن نمونه سوالات و اطمینان‌بخشی به خانواده‌ها، نتیجه را از نزدیک دیدم.
همان مادرانی که هفته‌ی گذشته پیام می‌دادند و از استرس فرزندشان می‌گفتند، بعد از شرکت در جلسات رفع اشکال و دیدن روند آماده‌سازی، آرام‌تر شدند.
یکی از والدین می‌گفت: فکر می‌کردم دخترم چیزی یاد نگرفته؛ اما بعد از این جلسات دیدم درسش را بلد است، فقط اعتماد به نفسش را از دست داده بود. خود دانش‌آموزان هم وقتی فهمیدند ۱۳ نمره از قبل دارند و فقط ۷ درس امتحان حضوری می‌دهند، نفس راحتی کشیدند. من نمی‌گویم دیگر استرسی ندارند؛ اما درصد قابل توجهی از آن کاهش پیدا کرد.
والدین و دانش‌آموزان مدرسه ما از برگزاری همین کلاس‌های رفع اشکال و شفافیتی که ایجاد شد، رضایت داشتند. این را نه به‌عنوان یک آمار رسمی که به‌عنوان یک تجربه عینی در مدرسه خودم می‌گویم؛ البته این را هم باید گفت که نگرانی والدین بی‌جا نیست چون شاید همه مدارس مثل مدرسه ما عمل نکنند و همه معلمان نیز جلسات رفع اشکال برگزار نکنند. بعضی ممکن است همان روال خشک و سنتی را در پیش گیرند و اینجاست که نقش نظارت حیاتی می‌شود.
والدین دغدغه‌مند، من نمی‌گویم که نگران نباشید. حق دارید نگران باشید؛ اما پیشنهاد می‌کنم نگرانی خود را تبدیل به مطالبه کنید. بروید از مدرسه فرزندتان بپرسید: آیا جلسات رفع اشکال برگزار می‌شود؟ نمونه سوال داده شده؟ تکلیف پروژه‌محور چه شد؟ و اگر پاسخ منفی بود، آن‌وقت اعتراض شما کاملاً وارد است و من به‌عنوان یک فعال رسانه‌ای، اولین کسی هستم که صدای شما را منعکس می‌کند؛ اما اگر مدرسه تمهیدات را اجرا کرد، شاید وقت آن رسیده که به فرزندمان بگوییم: تو می‌توانی. این امتحان فقط یک بازگشت به زندگی عادی است.
در پایان تأکید می‌کنم نامه مدیرکل آموزش و پرورش استان، پدرانه و مادرانه بود و این را خیلی از والدین و معلمان احساس کردند و حالا نوبت نظارت و پیگیری است در این‌خصوص که هیچ مدرسه و هیچ معلمی بدون برگزاری حداقل دو جلسه رفع اشکال و اعلام دقیق شیوه پروژه‌محوری، اجازه برگزاری امتحان حضوری نداشته باشد و از معلمان خواسته شود تا نمونه سوالات را حداقل یک‌هفته زودتر در اختیار دانش‌آموزان قرار دهند، نه درست در شب قبل از امتحان.
بی‌تردید اگر این اقدامات صورت پذیرد، والدین خودشان پشتیبان امتحان حضوری خواهند شد؛ چون عمیقاً می‌دانند که عدالت آموزشی، ارزش چند روز نگرانی را دارد و فرزندان ما از آنچه فکر می‌کنیم قوی‌ترند. آنها دو سال کرونا را پشت سر گذاشتند، ۷۵ روز تعطیلی و آموزش مجازی را تحمل کردند، پس از رمضان و دفاع مقدس سوم، حالا نوبت یک قدم به جلوست. امتحان حضوری یک بلا نیست؛ یک تمرین جمعی برای بازگشت به زندگی واقعی است. آنها فقط نیاز دارند ببینند که پدر، مادر، معلم و مدیر، یک‌صدا و پشتشان هستند. اگر این صدا را بشنوند، من به‌عنوان معاون مدرسه می‌گویم که این امتحان نه یک تهدید، که یک فرصت تازه خواهد بود.

طاهره جعفرزاده خبرنگار و فعال رسانه